Bir sivil itaatsiz:

     Henry Davit Thoreau

     Şair, yazar, felsefeci ve doğa bilimci HENRY DAVIT THOREAU'nun adı ölümünden çok sonra, 20. yüzyılın ikinci yarısında gündeme geldi.
     1817 yılında, ABD'de Massachusetts eyaletinin Concord kentinde eğitim seviyesi yüksek bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen H. Davit Thoreau, 1833-1837 yıllarında Harvard Üniversitesi'nde eğitim gördü. Mezuniyetinden sonra doğduğu kentteki Concord Akademi'de öğretmenliğe başladı. Öğrencilerin dövülmesine karşı çıktığı için işinden oldu. Concord'da yaşayan ünlü felsefeci ve yazar Ralph Waldo Emerson bu parlak genci himayesine aldı. Üç yıl Emerson'un evinde yaşadı, çocuklara öğretmenlik yaptı, ev işlerine yardım etti. Daha sonra, bir taraftan bu ailenin kurşun kalem üreten fabrikasında çalışacak, bir yandan felsefeyle ilgilenecek ve yazı yazacaktı. Genç yaşta tutmaya başladığı günlükleri sonunda 30 cilde ulaşacak ve yıllar sonra yayınlanacaktı.
     Texas eyaletinin ABD'ye katılmasıyla son bulan Meksika-Amerika savaşına ve bir zaman sonra ABD'yi bir iç savaşa sürükleyecek kölelik kurumuna şiddetle karşı çıkıyordu. Bir gün, bir siyasi eylemle bütün dikkatleri üzerine çekti. Hükümet politikalarını protesto etmek amacıyla, o zamanlar geçerli olan ''kelle vergisini'' ödemeyi reddetti. Ve onu hapse attılar. Aile üyeleri istenen parayı gizlice ödedikleri için yalnızca bir gece hapiste kaldı. Bu deneyimini önemli kılan, konuyla ilgili yazdığı ''Sivil İtaatsizlik'' makalesi oldu. Henry'nin düşüncesine göre, kişi devletin kararlarını doğru bulmuyorsa, bu kararlara uymak veya desteklemek zorunda değildi. Bu nedenle yasalara ''itaatsizlik'' etmiş ve vergi borcunu ödememişti.
     ''Sivil İtaatsizlik'' görüşü kendisinden sonra gelen birçok kişiyi etkiledi; Gandhi ve Martin Luther King gibi liderler onun fikirlerini büyük bir başarıyla uyguladılar. Anarşistler de ona sahip çıktılar. Ancak, Henry, devletin yok olmasını değil, bireyin adaletsiz yönetimlere ve yasalara karşı çıkma hakkını savunuyordu.
     Evrim teorisini ortaya koyan Darwin'in hayranı olan Henry, doğanın kanunlarına saygılıydı. BİR TOHUMUN BİR ELMASTAN DAHA DEĞERLİ OLDUĞUNU düşünüyordu. ÇÜNKÜ TOHUM YAŞAMIN RUHUYDU. Özel toprak sahiplerinin doğal kaynakları özenle korumaları gerektiğini, el değmemiş doğal toprakların ise devlet tarafından koruma altına alınmasını savunuyordu. Ormanların yangın veya insan eliyle yok olduktan sonra nasıl yeniden doğduklarını incelemiş, yabani elma ağaçlarının yok edilmesinden dolayı yas tutmuş, İNSANLARIN DOĞANIN BİR PARÇASI OLDUKLARINI VE DOĞA İLE UYUM İÇİNDE YAŞAMALARI GEREKTİĞİNİ VURGULAMIŞTI. Önemsiz ve abes işlerle meşgul olma alışkanlığının insan zihnini geri dönülmez biçimde kirleteceğine inanıyordu. Daha bugünleri görmeden, aşırı tüketim, kitle eğlence endüstrisi ve teknolojinin gereksiz uygulamalarına karşı çıkmıştı.
     Doğada yaşamayı seven Henry, bir gün Walden ormanında bir kulübeye taşındı. İki yıl iki ay süreyle burada doğayla başbaşa yaşadı ve bu deneyimini ünlü ''Walden'' kitabında anlattı. Kitabında ''Ormana gittim, çünkü dolu dolu ve düşünerek yaşamak istiyordum. Yaşamın en temel gerçekleriyle karşılaşmak ve onlardan neler öğrenebileceğimi görmek, ölüm zamanım geldiğinde hiç yaşamamış olduğumu keşfetmek istediğim için'' diyen Henry David Thoreau, genç yaşlarından beri verem hastalığıyla savaşmıştı.
     Henüz 44 yaşındayken 1862 yılında hayata veda eden, yaşarken hayelperest, amatör doğa bilimcisi olarak eleştirilen Thoreau'nun ölümünden sonra yayımlanan eserleri, modern ekoloji ve çevre bilimlerinin gelişmesi sonucu şimdi artık yeni bir bakış açısıyla okunuyor...

       derleyen EMEL ANIL yeşilİZ Dergisi sayı: 7,  OCAK-ŞUBAT 2008